Images-loading
Images

Speelplaatsanimatie

Images

Speelplaatsanimatie? Speelplaatswatte?

Speelplaatsanimatie is iets wat reeds jaren bestaat een goed draait op enkele scholen. Op verschillende Don Bosco scholen kunnen ze hiervan meespreken en reeds enkele niet-Don Bosco scholen introduceerden speelplaatsanimatie. Elke school geeft een eigen invulling aan het project, maar ze delen wel allemaal hetzelfde gedachtengoed. De scholen willen graag inzetten op het veranderen van een gewone speelplaats in een speelse ontmoetingsplaats. Ze willen jongeren de kans geven om elkaar en zichzelf te leren kennen in een andere context. De jongeren worden uitgedaagd om op een creatieve en zinvolle manier de speeltijd in te vullen. Hierdoor wordt probleemgedrag zoals spijbelen, pesten, ruzies, … een heel stuk verminderd. De jongeren worden namelijk op een andere manier uitgedaagd. Bovenop dit preventieve karakter werkt speelplaatsanimatie ook sociale cohesie in de hand. Het geeft leerlingen de kans om anderen te ontmoeten, om nieuwe activiteiten te leren kennen. Kortom het geeft de speeltijd een nieuwe, leuke invulling.

Niet enkel leerlingen van de eerste graad worden hierin betrokken, maar ook leerlingen van de derde graad en de leerkrachten van de school. Zij zijn de drijfveer achter het hele gebeuren. De oudere leerlingen laten hun creativiteit volop de vrije loop en werken een leuk en ontspannend spelaanbod uit. Zij zetten tal van leuke activiteiten op poten en leren zo verantwoordelijkheid opnemen. De leerkrachten houden toezicht over het geheel, maar zijn ook aanwezig op de activiteiten. Zij zorgen ervoor dat elke jongere de kans krijgt om aan bod te komen en geven geborgenheid en vertrouwen. Dit is de uitgelezen kans om de band tussen leraar en leerlingen te versterken en een ideale basis voor een vertrouwensrelatie.

Er zijn dus tal van voordelen verbonden aan de speelplaatsanimatie, maar de achterliggende idee blijft het allerbelangrijkste. Speelplaatsanimatie wilt helpen om bruggen te bouwen tussen leerlingen, leerkrachten en directies, tussen schools leren en speels leren en tussen school en vrije tijd.

Hoe krijgt dit project vorm in de scholen?

Elke school heeft een eigen aanpak waarbij ze zich baseren op enkele onderbouwende vragen. Het is namelijk erg belangrijk om te bekijken wat de capaciteiten zijn van elke school. De ene school richt zich dan ook wat meer op sportief getinte activiteiten en de andere school meer op creatieve activiteiten. Ook de rol van de leerlingen verschilt van school tot school. Zijn zij de animatoren en misschien zelfs hoofdanimatoren? Of wordt deze rol vooral vervult door de leerkrachten? Welke jongeren worden hierdoor aangesproken? Hoe vaak per week kunnen ze zich engageren. Er komen dus heel wat vragen kijken bij de opstart van de speelplaatsanimatie. Vragen die regelmatig opnieuw opgenomen moeten worden om het project te evalueren en te verbeteren. Daar kan Jeugddienst Don Bosco dan ook ondersteuning bieden. Dankzij een uitgewerkt traject en een ruim vormingsaanbod kunnen scholen begeleid worden op hun weg naar een bredere school.


Er zijn verschillende actoren betrokken bij de uitbouw van speelplaatsanimatie. Zowel spelende leerlingen, speelplaatsanimatoren, begeleidende leerkrachten als de directie spelen een belangrijke rol. 

Images

Een meerwaarde voor elke school

Speelplaatsanimatie is een meerwaarde voor elke school dankzij de vele voordelen die eraan verbonden zijn. De belangrijkste voordelen zijn het preventieve karakter en de participatie. Bovendien heeft speelplaatsanimatie een link met verschillende vakoverschrijdende eindtermen.

Jeugdwerk en onderwijs worden korter bij elkaar gebracht door de speelplaatsanimatie. Er worden bruggen gebouwd tussen leerlingen, leerkrachten en directies, tussen schools leren en speels leren en tussen school en vrije tijd. Jongeren krijgen op deze manier de kans om kennis te maken met verantwoordelijkheid opnemen en vrijwillig aan de slag gaan. Ze krijgen de kans om ook buiten de lessen te leren en te sleutelen aan hun eigen talenten en vaardigheden.

Speelplaats wordt een speelse ontmoetingsplaats

Jongeren worden uitgedaagd om hun speeltijd creatief en zinvol in te vullen. Dit niet enkel voor zichzelf, maar ook voor anderen. Zo leren de leerlingen verantwoordelijkheid opnemen en hun creativiteit de vrije loop te laten. Bovendien bevorderd sport en spel tal van sociale vaardigheden. Het bevat dus heel wat kansen voor de totale persoonsontwikkeling.

Preventief karakter!

Door jongeren een zinvolle invulling te geven van hun speeltijd wordt positief gedrag bevorderd en probleemgedrag ontkracht. Pesten, spijbelen, ruzies, … komen dan minder vaak voor, omdat de leerlingen niet de kans krijgen om zicht te vervelen. In tegendeel, speelplaatsanimatie werkt sociale cohesie juist in de hand. Jongeren krijgen de kans om op een andere manier met elkaar in interactie te gaan. Sport en spel bieden enerzijds een open omgeving waar jongeren hun creativiteit los kunnen laten en anderzijds biedt het een veilige gecontroleerde omgeving dankzij de begeleiding van oudere leerlingen en leerkrachten.

Link met verschillende VOETen (vakoverschrijdende eindtermen)

Het project speelplaatsanimatie biedt concrete mogelijkheden om de vakoverschrijdende eindtermen in een school te realiseren. We haalden al aan dat een spelende speelplaats mee instaat voor de totale persoonlijkheidsontwikkeling van de jongeren. Dat die bewering niet uit de lucht gegrepen is, kunnen we aantonen door een concretisering en invulling van de vakoverschrijdende eindtermen. Door op een aangename, niet-dwingende manier deel te nemen aan actieve ontspanningsvormen, komen er voor de jongeren heel wat aspecten aan bod die slechts in mindere mate aan bod kunnen komen tijdens de lesuren.

Bij de concretisering van de vakoverschrijdende eindtermen willen we de nadruk leggen op twee actoren: de spelende leerlingen van de eerste graad en de begeleidende leerlingen van de derde graad. Beide doelgroepen leren vaardigheden aan, waarbij heel wat eindtermen bereikt worden.

In onderstaand document, koppelen we concrete acties en voorbeelden aan de gemeenschappelijke stam van de vakoverschrijdende eindtermen. Vanuit die voorbeelden wordt duidelijk waarom speelplaatsanimatie een beduidende rol kan spelen in het leerproces van jongeren, en dat zowel op sociaal vlak als op het vlak van kennis, houding en concentratievermogen.

Vakoverschrijdende eindtermen.pdf

Link met het gemeenschappelijk funderend leerplan

Elke school geeft een eigen invulling aan speelplaatsanimatie, maar er zijn enkele factoren die overal terug te vinden zijn. Deze factoren komen overeen met verschillende transversale doelen van het gemeenschappelijk funderend leerplan en vormen zo een meerwaarde voor uw school. Via speelplaatsanimatie werkt de school aan doelen die moeilijk te bereiken zijn op klasniveau, maar die wel te bereiken zijn op schoolniveau.

Funderend_leerplan.pdf

Images

Hoe ondersteunt Jeugddienst Don Bosco?

Kies voor de ondersteuning die bij jouw school past: een langdurig begeleid traject, liever wat kortere impulsen of enkele tips om het zelfstandig aan te pakken.

Kies je voor het traject speelplaatsanimatie dan word je professioneel begeleid door Jeugddienst Don Bosco gedurende een schooljaar. Je krijgt een totaalpakket aangeboden zodat je na afloop van het traject een geëvalueerde werking van speelplaatsanimatie op jouw school hebt.
Kostprijs: €500 (vervoer en materiaal en 5 contactmomenten inbegrepen)

Wil je liever een kortere vorming op maat aanvragen? Kies uit het aanbod vorming van Jeugddienst Don Bosco.

Bovendien biedt Jeugddienst Don Bosco ook verschillende cursussen voor animatoren aan. Dit is de ideale volgende stap voor elke speelplaatsanimator. 


Uitgebreide uitleg: Traject 3.0.pdf

Images

Spelmateriaal

App met spelletjes

Kies snel en eenvoudig je volgende spel! Even geen inspiratie? Of eens zin in iets nieuws? Met deze GRATIS app kan je kiezen uit een hele reeks leuke spelletjes. Je schudt eens met je smartphone om de app een spel te laten kiezen of je geeft enkele parameters in zoals leeftijd, terrein... zodat de app jou spelletjes op maat laat zien. Dit is dus een must have voor elke animator! Vink "speelplaatsanimatie" aan en je vindt meteen de spelen die geschikt zijn voor speelplaatsanimatie.

www.spelfiches.be

Zoek online in een database van meer dan 200 spelideeën, surf naar www.spelfiches.be.

Doosje met spelfiches

Liever de spelfiches in de hand dan alles via je smartphone te doen? Geen probleem! Dit doosje boordevol leuke spelideeën kan je makkelijk in de JDB shop bestellen. De spelletjes zijn onderverdeeld in categorieën op basis van verschillende kleuren. Ook hier heb je dus snel het juiste spel gevonden!

Sjabloon spelvoorbereiding 

Liever zelf je spel voorbereiden op papier? Top! Dan kan dit sjabloon voor spelvoorbereiding jou misschien helpen om aan alles te denken.

Sjabloon_spelvoorbereiding.pdf

Spelkoffer

Welke materialen kan je als school best in huis hebben?

Het is natuurlijk geen evidentie om een heel lokaal vol benodigdheden te hebben klaarstaan, daarom is deze kar vol leuke materialen misschien wel een oplossing. Het biedt bovendien een laagdrempelig aanbod voor scholen die nog maar de eerste stappen aan het zetten zijn in speelplaatsanimatie. Het hoeft uiteraard niet veel te kosten om jongeren te laten spelen.

De koffer kan het best van stevig en duurzaam materiaal gemaakt zijn, regenbestendig zijn, op wieltjes staan, een goed slot hebben, er leuk uitzien en groot genoeg zijn zodat er voldoende sport- en spelmateriaal in kan.

  • Ballen (plastieken en leren), frisbees
  • Tennisrackets en balletjes, badmintonrackets en pluimpjes, strandpalletjes en balletjes
  • Springtouwen en elastieken
  • Diabolo’s, circusstokken, jongleerballetjes, bordjes met stokjes
  • Springzakken, pittenzakken
  • Reuze yenga, reuze mikado, reuze vier op een rij
  • Reuzenbal
  • Stoepkrijt
  • Stelten, pedalo-solo
  • Springballen, ballonnen
  • CD speler en CD's
  • Pomp
  • Spelfiches (met uitleg van het materiaal)
  • Een inventarislijst, een uitleenlijst, de gegevens van de verantwoordelijke van de speelkar
  • ...

Het is een misvatting om de spelkoffer te zien als enkel iets voor kleuter- en lagere scholen. Het is juist leuk voor de leerlingen als ze op de 'grote' school ook nog kunnen spelen én dit keer met uitdagende materialen aangepast aan hun leeftijd.

Images

Zelf aan de slag

Er zijn verschillende mogelijkheden om speelplaatsanimatie vorm te geven op jouw school! Je kan hierin begeleid worden door Jeugddienst Don Bosco door het traject speelplaatsanimatie te volgen. Ga je zelf al aan de slag? Sta dan zeker even stil bij volgende zaken:

Wie speelt er? Worden er activiteiten opgezet voor alle leeftijden? Voor de eerste graad? Enkel voor de eerstejaars?

Wie begeleidt er? Worden de activiteiten gekozen door de leerkrachten of door oudere leerlingen? Worden de spelende leerlingen begeleid door de leerkrachten of door oudere leerlingen? 

Welke voorwaarden zijn er voor animatoren? Vanaf welke leeftijd mogen leerlingen animator worden: vierdejaars, derde graad, ...? Wat zijn hun taken? Is er een vaste groep animatoren of mag dit wisselen? Voor hoe lang engageren de animatoren zich: trimester, semester, jaar? In welke mate engageren de animatoren zich: 1x per week begeleiden, meermaals per week, meermaals per trimester?

Waar wordt er gespeeld? Is er een aparte locatie voor het spel, bijvoorbeeld speelplaats van de eerste graad? Is er veel ruimte om gebruik van te maken, bijvoorbeeld voetbalveld? Worden er binnen ook activiteiten aangeboden?

Wanneer wordt er gespeeld? Gaat de middaganimatie elke dag, elke week, elke maand, ... door? Is er ook een regenprogramma voorzien? Is er een verschil in winterspel en zomerspel?

Verplicht of niet? Worden de spelende leerlingen verplicht om deel te nemen aan de activiteiten of is er een vrijwillige deelname? Of moeten ze bijvoorbeeld 1x verplicht meespelen maar mogen ze andere keren kiezen wat ze doen?

Vast aanbod of keuzeactiviteiten? Ligt op voorhand vast wat wanneer wordt gespeeld? Mogen de leerlingen steeds kiezen uit verschillende activiteiten of is het een vaste selectie van spelen die worden aangeboden?

Wat wordt er georganiseerd? Ligt de focus op spelletjes spelen, op sport doen, op workshops volgen, ...?

Worden de animatoren geëvalueerd? Zijn er feedbackgesprekken?

Worden er ook hoofdanimatoren ingeschakeld? Wanneer wordt een animator hoofdanimator? Hoe oud zijn ze? Wat zijn hun taken?

Do’s/dont’s

Leerlingen motiveren om mee te spelen

Do’s

  • Wees zelf enthousiast
  • Sta zelf ook achter datgene wat je aanprijst
  • Bekrachtig de leerlingen positief als ze meedoen
  • Creëer een veilige speelomgeving
  • Maak het spel aantrekkelijk

Don'ts

  • Speelplaats ≠ klas
  • Verplicht niet alle leerlingen om elke dag mee te doen
  • Speel niet elke dag hetzelfde

Motiveren van leerlingen om animator te worden en te blijven

Do’s

  • Wees zelf enthousiast
  • Reik tools en hulpmiddelen aan
  • Zorg dat ze zich deel van de groep voelen (beloningen)
  • verantwoordelijkheid laten opnemen
  • Stimuleer ze om cursus te volgen → motiverende ervaring

Don’ts

  • Te veel belonen
  • Eliteclubje

Begeleiden van animatoren

Do’s

  • Nabijheid
  • Vrijheid bieden
  • Tips en tricks
  • Kunnen, zijn en kennen
  • Evalueren en feedback geven

Don’ts

  • Tiener tussen de tieners (proberen) zijn
  • Te veel in eigen handen nemen
  • Alles loslaten
    Images

    Speelplaatsanimatoren

    Zorg voor (H)erkenning

    Maak je eigen T-shirts of truien voor de speelplaatsanimatoren en begeleidende leerkrachten. Laat iedereen maar zien hoe trots je bent op het vrijwilligerswerk dat je doet.
    Je kan de animatoren ook een badge geven/laten maken dat hen aanduidt als speelplaatsanimator. Hiermee zijn ze herkenbaar voor de jongere leerlingen en begeleidende leerkrachten. Dit zou ook hun toegang kunnen zijn tot het vergaderlokaal.

    Geef het animatorenteam een eigen naam

    Verzin je eigen naam voor het speelplaatsanimatoren team! Of misschien vind je de volgende reeds bestaande ideeën wel leuk:
    JOS: Jeugdwerk Op School
    MIA: Monitoren In Actie
    SPAT: SpeelPlaats AnimatieTeam

    Gebruik het logo "Speelplaatsanimatie"


    Bedank je vrijwilligers

    Het is belangrijk om je vrijwilligers af en toe te bedanken. Hierdoor voelen ze zich gewaardeerd en zullen ze net die extra inspanning leveren wanneer het nodig is.

    Enkele leuke ideeën:
    Organiseer op het einde van het jaar een dank BBQ waar je kan genieten van elkaars gezelschap en waar er ook ideeën uitgewisseld kunnen worden
    Zet je animatoren en leraren eens in de bloemetjes tijdens de Dag van de Vrijwilliger
    Bezorg de animatoren iets klein tijdens Sinterklaas

    Zorg voor een eigen lokaal 

    De werkgroep rond speelplaatsanimatie en de betrokken animatoren hebben een lokaal nodig waar ze kunnen vergaderen en waar ze activiteiten kunnen voorbereiden. Natuurlijk is het belangrijk om te bekijken wat er binnen jouw school mogelijk is. Kunnen de animatoren dit lokaal elke middag gebruiken of is dit 1 keer per week tijdens de vergadering? Kunnen de animatoren hier ook eten of is het enkel om activiteiten voor te bereiden? Ligt hier ook het spelmateriaal?

    Inspirerend voorbeeld: In Don Bosco Haacht trekken de animatoren tijdens de middag naar De Blokhut. Dit is hun lokaaltje aan de gebouwen van de eerste graad waar ze samen kunnen eten, een drankje mogen drinken en hun spelen kunnen voorbereiden.

    Organiseer moni-activiteiten

    Door af en toe activiteiten te organiseren voor de animatoren zorg je ervoor dat dit een hechte groep wordt waardoor de motivatie van de leerlingen vaak alleen maar toeneemt. Teamactiviteiten werken de sociale cohesie en de functionaliteit van de leden in de hand.

    Inspirerende voorbeelden: moniweekend, groot monispel, …

    Zet speelplaatsanimatie in de kijker op jouw school

    Enkele leuke ideeën:

    •  T-shirts/truien: zichtbaarheid!
    •  Groot spel organiseren voor alle derdegraads-leerlingen
    •  Omroepen door de micro
    •  Flyer
    •  Poster

    Heb je nog meer knotsgekke, creatieve ideeën, deel ze via speelplaatsanimatie@donbosco.be.

    Images

    Inspiratie uit de praktijk

    Enkele sfeerbeelden van speelplaatsanimatie:

    Images

    FAQ

    Hoeveel kost de begeleiding? 
    Dit is in functie van welke begeleiding je wenst: een langdurig begeleid traject of liever wat kortere impulsen. Hier vind je een en overzichtje van hoe wij ondersteunen.

    Wat zijn de voordelen voor de school?
    Speelplaatsanimatie is een meerwaarde voor elke school dankzij de vele voordelen die eraan verbonden zijn. De belangrijkste voordelen zijn het preventieve karakter en de participatie. Bovendien heeft speelplaatsanimatie een link met verschillende vakoverschrijdende eindtermen. Lees meer over het preventief karakter en de vakoverschrijdende eindtermen. 

    Kan ik ook deelnemen als niet-Don Bosco school?
    Dat kan je zeker! Op spelen staat geen leeftijd, geslacht of geloof. Spelen is voor iedereen! Bovendien verdient iedereen de kans om kennis te maken met het werk als vrijwilliger en als jeugdwerker.

    Hoeveel leerlingen hebben we nodig om te starten?

    Dit is erg afhankelijk van hoe de speelplaatsanimatie op jouw school vorm krijgt. Welke activiteiten wil je aanbieden? Hoeveel leerlingen kunnen eraan deelnemen? Hoe vaak worden de activiteiten georganiseerd? Als vuistregel kan je stellen dat er per activiteit minstens twee begeleidende leerlingen zouden moeten zijn.

    Om te starten zou je dus minstens 6 leerlingen moeten hebben die mee willen nadenken in de werkgroep en die samen enkele activiteiten kunnen uitwerken. Natuurlijk is het beter om zo veel mogelijk leerlingen te motiveren, want hoe meer speelplaatsanimatoren, hoe meer mogelijkheden.

    Hoeveel kost speelplaatsanimatie aan de school?
    De school kan kiezen tussen enkele verschillende opties. Wanneer je kiest voor een begeleid traject (€500, 5 contactmomenten), dan krijg je begeleiding bij de opstart en de volledige verdere uitwerking van je project. Jeugddienst Don Bosco helpt er dan voor te zorgen dat speelplaatsanimatie een vaste waarde wordt op jouw school.

    Wat materiaal betreft, kan je best een spelkoffer voorzien. Dit is echter materiaal dat in de meeste scholen reeds aanwezig is. Bovendien kan je reeds speelplaatsanimatie starten zonder spelkoffer en deze op termijn dan aanschaffen.

    Als school is het wel belangrijk om ook te investeren in de tijd van de leraren. De verantwoordelijke leerkrachten hebben tijd en ruimte nodig om de activiteiten te coördineren, om onderling te overleggen en om regelmatig aanwezig te zijn tijdens de middag.

    Komt JDB een keertje voordoen hoe het moet?
    Jeugddienst Don Bosco begeleidt de school vanaf het begin. Ze begeleidt de werkgroep rond speelplaatsanimatie naar een werking die bij jouw school past. De Jeugddienst helpt je na te denken over de mogelijkheden en kansen op jouw school en hoe een goede speelplaatsanimatie hierin past. Bovendien krijgen de speelplaatsanimatoren een vorming over hoe ze voor een groep moeten staan en een spel moeten begeleiden.

    Vraagt dat niet te veel tijd en inspanning van de leerkrachten?
    Elk goed project vraagt tijd en inspanning en belangrijker nog, enkele goede bezielers. Voor speelplaatsanimatie is dit niet anders. Enkele bezielende leerkrachten zijn van cruciaal belang voor een goede werking. Omdat speelplaatsanimatie, net zoals andere goede projecten, veel tijd en inspanning vraagt is het belangrijk dat deze leerkrachten voldoende ruimte krijgen om zich voor het project in te zetten. Ze moeten af en toe kunnen vergaderen en ze moeten tijdens de middag regelmatig aanwezig kunnen zijn op de activiteiten.

    Hoeveel tijd heb je nodig tijdens de middag?
    Dit is natuurlijk afhankelijk van de aard van je activiteit. Voor enkele kleine plein -en kringspelen heb je aan 20 minuten voldoende. Wil je de leerlingen graag een kookworkshop aanbieden, dan ga je wat meer tijd moeten voorzien.
    Aangezien elke school zijn eigen activiteiten kan kiezen, kunnen deze dus ook aangepast worden aan de duur van speeltijd!

    Waar kunnen we speelplaatsanimatie eens in de praktijk zien?
    In mei organiseert Jeugddienst Don Bosco een trefdag voor geïnteresseerd directies en leerkrachten. Dit is het ideale moment om meer te weten te komen over speelplaatsanimatie. Het project zal toegelicht worden door iemand van Jeugddienst Don Bosco. Verder zullen er getuigenissen zijn van een directeur en leraren van een school met een uitgebreide speelplaatsanimatie.

    Images

    Speelplaatsanimatie,
    een pedagogische meerwaarde voor elke school.

    En wat als je nu ook nog eens kan blijven spelen op je school? Jeugddienst Don Bosco vzw ondersteunt scholen die tijdens de lesvrije momenten een animatieproject (willen) aanbieden voor hun leerlingen.

    Wil je meer informatie over speelplaatsanimatie, aarzel dan zeker niet om contact op te nemen met Ann Vanwittenbergh via speelplaatsanimatie@donbosco.be of 016 24 16 26 (di - woe - do).

    "Speelplein is zoals mijn tweede thuis."

    animator - Don Bosco Oud-Heverlee